شهر مارنئولی و روستاهای پیرامون آن؛ میراثدار فرهنگ آذربایجانی و مذهب شیعه دوازدهامامی
کشف مساجد شیعیشهرداری مارنئولی با ۱۰۴,۳۰۰ نفر جمعیت (آمار ۲۰۱۴)، بزرگترین اقلیت آذربایجانی گرجستان را در خود جای داده است. آذربایجانیها ۸۳.۷٪، گرجیها ۸.۵٪، ارمنیها ۶.۷٪ و سایر اقوام ۱.۱٪ جمعیت را تشکیل میدهند. زبان ترکی آذربایجانی زبان غالب در بازارها، مساجد و خانههاست. بیش از ۹۰٪ مسلمانان این منطقه شیعه دوازدهامامی هستند.
تمرکز شیعیان در روستاهای شرقی و جنوبی بیشتر است، اما شهر مارنئولی نیز بافت کاملاً شیعی دارد. اقلیت کوچک سنی حنفی (عمدتاً در روستاهای مرزی) نیز با شیعیان همزیستی مسالمتآمیزی دارند.
منطقه بورچالی (Borchali) که مارنئولی بخشی از آن است، از دوره صفویه میزبان قبایل ترکتبار شیعه برای حفاظت از مرزها شد. پس از عهدنامههای گلستان و ترکمنچای، این جامعه در قلمرو گرجستان باقی ماند. در دوره شوروی مساجد تعطیل و فعالیتهای مذهبی محدود شد، اما مراسم محرم و روضهخوانی به صورت مخفی ادامه یافت. با استقلال گرجستان، احیای هویت شیعی شتاب گرفت.
| نام مسجد / حسینیه | موقعیت | مذهب | توضیحات |
|---|---|---|---|
| مسجد جامع امام جعفر صادق (ع) | شهر مارنئولی، خ. روستاولی | شیعه | بنیان ۱۸۹۰، گنجایش ۸۰۰، امام جماعت دائم |
| مسجد امام حسین (ع) | محله شرقی مارنئولی | شیعه | حسینیه متصل، مرکز عزاداری محرم |
| مسجد قزلقایا | روستای قزلقایا | شیعه | دستههای بزرگ زنجیرزنی |
| مسجد قرمزیکند | روستای قرمزیکند | شیعه | بازسازی ۲۰۰۵، احیای شبهای قدر |
| مسجد قوللار | روستای قوللار | شیعه | قدمت ۱۳۰ ساله |
| مسجد آغممدلی | روستای آغممدلی | شیعه | پایگاه کاروان اربعین |
| مسجد شولاوری | روستای شولاوری | شیعه | دارای مدرسه قرآنی |
| مسجد امام علی (ع) – قاراداغلی | روستای قاراداغلی | شیعه | کنار زیارتگاه «اوجاق» |
| مسجد صاحبالزمان (عج) | دالیممدلی | شیعه | کلاسهای عقاید |
| حسینیه فاطمیه | مارنئولی، خ. آزادی | شیعه | برنامههای بانوان |
| مسجد حضرت ابوالفضل (ع) | بایراقتپه | شیعه | سفرهٔ تاسوعا |
| مسجد کوشچو | روستای کوشچو | شیعه | جامعه کوچک منسجم |
| مسجد بیرینجی مایس | بیرینجی مایس | شیعه/سنی | مشترک |
| مسجد خوجورنی | خوجورنی | شیعه | بازسازی مردمی |
| مسجد اورماشن | اورماشن | شیعه | تبلیغ رمضان |
| مسجد کیراخ موغانلو | کیراخ موغانلو | شیعه | قدمگاه «پیر» |
| مسجد آشاغی سالاحلی | آشاغی سالاحلی | شیعه | مسجد نوساز |
| مسجد یوخاری سالاحلی | یوخاری سالاحلی | شیعه | مراسم نیمه شعبان |
دستههای سینهزنی و زنجیرزنی با پرچمهای سیاه از مسجد جامع تا خیابانهای اصلی حرکت میکنند. نذری پلو، شربت و حلوا توزیع میشود. روضهخوانی به ترکی آذری اجرا میشود و عصر عاشورا خیابانها پر از عزا میگردد.
مساجد میزبان احیا در شبهای ۱۹، ۲۱ و ۲۳ هستند. سفرههای افطاری گسترده با کمک خیرین برپا میشود.
سالانه کاروانهایی از مارنئولی عازم کربلا میشوند که نشان از پیوند عمیق با عتبات دارد.